آنالیز جامع کشنده بایک X9؛ تست 2200 کیلومتری پیش از ورود به بازار ایران - مجله بهسان

بیت ران، محسن هاتفی: این تست صرفاً یک رانندگی کوتاه برای معرفی خودرو نبود. X9 در مسیر طولانی، با تریلر و بار کامل حرکت کرد و شرایط مختلف جاده ای، شیب، گردنه، پیچ های مسیر و هوای بسیار گرم تابستان را تجربه کرد. به همین علت می توان درباره مزایا و معایب این کشنده، علاوه بر اطلاعات فنی و کاتالوگی، بر اساس تجربه مستقیم رانندگی صحبت کرد.

ورود بایک X9 به بازار ایران

بایک X9 به وسیله بهمن دیزل به بازار ایران معرفی گردید و از همان ابتدا به علت قدرت موتور، سطح تجهیزات و امکانات رفاهی، توجه زیادی را به خود جلب کرد. این کشنده در نخستین روزهای رونمایی و قیمت گذاری، با قیمتی کمتر از 5 میلیارد تومان معرفی گردید؛ رقمی که برای یک کشنده 560 اسب بخاری با موتور کامینز، گیربکس ZF و سطح بالای تجهیزات، در آن مقطع بسیار قابل توجه بود. قیمت گذاری اولیه باعث شد استقبال از X9 بسیار بالا باشد و این کشنده خیلی زود در میان گزینه های مورد توجه رانندگان و شرکت های حمل ونقل قرار بگیرد.

البته قیمت خودروهای سنگین در ادامه تحت تأثیر شرایط بازار تغییر کرد و قیمت روزهای ابتدایی را باید از قیمت های دوره های بعدی جدا کرد.

تست 2200 کیلومتری بایک X9

مهم ترین بخش تجربه رانندگی با X9، تست جاده ای حدود 2200 کیلومتری این کشنده بود. در این آزمایش، X9 به یک تریلر چادری با ظرفیت فول بار متصل شد و در شرایط واقعی حمل ونقل مورد آزمایش نهاده شد. هدف این بود که خودرو فقط روی کاغذ و بر اساس معینات فنی آنالیز نگردد، بلکه عملکرد واقعی موتور، گیربکس، سیستم ترمز، تعلیق، کابین و تجهیزات رفاهی در شرایط سخت معین گردد.

در طول این مسیر، خودرو با جاده های مختلف، مسیرهای شیب دار و یک گردنه نسبتاً سخت روبه رو شد. بخش مهمی از تست نیز در شرایط آب وهوایی بسیار گرم تابستان انجام شد. این شرایط به خصوص برای آنالیز عملکرد موتور، سیستم خنک کاری، گیربکس، ترمزهای یاریی و رفتار کلی کشنده با بار کامل اهمیت داشت. نتیجه کلی تست قابل قبول بود و در این پیمایش، ایراد فنی جدی که عملکرد کلی خودرو را مختل کند مشاهده نشد.

معایب بایک X9 در نسخه های اولیه

هیچ خودرویی را نباید بدون اشاره به نقاط ضعف آن معرفی کرد. X9 نیز در نسخه های اولیه فراوری، چند نکته داشت که در جریان تست مورد توجه نهاده شد.

نقص در مونتاژ برخی قسمت های تزئینی کابین

یکی از ایرادهایی که در نسخه اولیه مورد آزمایش مشاهده شد، نقص جزئی در مونتاژ برخی قسمت های تزئینی کابین بود. این موارد بیشتر مربوط به تریم داخلی و قطعات تزئینی کابین بودند و ایراد اساسی در موتور، گیربکس یا شاسی محسوب نمی شدند. از طرف دیگر، باید توجه داشت خودرویی که برای این تست در اختیار بیت ران نهاده شد، از نسخه های اولیه فراوری بود. در خودروهای نو و به خصوص در ابتدای فراوری یک محصول، مشاهده برخی مسائل جزئی در مونتاژ و فیت و فینیش قطعات موضوع غیرعادی نیست.

این موارد نیز به شرکت بهمن دیزل گزارش شد و در ادامه فرآیند فراوری، مسائل مربوط به مونتاژ مورد توجه نهاده شد. بنابراین نمی توان ایرادات مشاهده شده در نسخه اولیه را به تمام X9های فراوریی تعمیم داد.

عملکرد کولر درجا در گرمای جنوب

یکی دیگر از مواردی که در تست توجه خبرنگار ما را جلب کرد، عملکرد کولر درجا در شرایط بسیار گرم بود. در شرایط عادی، عملکرد کولر قابل قبول است، اما زمانی که خودرو در گرمای شدید جنوب کشور قرار می گیرد و دمای هوا به حدود 50 درجه سانتی گراد می رسد و همزمان رطوبت نیز بالاست، کولر درجا نمی تواند همواره آن میزان سرمایشی را که راننده انتظار دارد ایجاد کند. البته این موضوع را نمی توان صرفاً به عنوان ایراد بایک X9 مطرح نمود. کولرهای درجا از نوع سقفی، حتی در برخی از کامیون های اروپایی نیز در دماهای بسیار بالا و هوای شرجی با محدودیت روبرو می شوند. شرایط آب وهوایی جنوب ایران در تابستان واقعاً سخت است و ترکیب دمای بسیار بالا و رطوبت، شرایطی کم نظیر برای سیستم سرمایش ایجاد می نماید.

در چنین شرایطی معمولاً کولرهای درجا با ظرفیت بالاتر یا سیستم های سرمایش تخصصی تر می توانند عملکرد مناسب تری داشته باشند. بنابراین اگرچه عملکرد کولر درجا X9 در گرمای شدید جنوب یکی از نقاط قابل بحث آن است، اما نمی توان آن را به تنهایی یک ایراد اساسی یا اختصاصی این کشنده دانست.

جانمایی نامناسب برخی تجهیزات صندلی شاگرد در فراوریات اولیه

یکی دیگر از نکات قابل توجه در نسخه های اولیه X9، طراحی و جانمایی برخی تجهیزات صندلی سمت راست کابین بود. در فراوریات اولیه، صندلی شاگرد از نظر برخی جزئیات شبیه صندلی راننده طراحی شده بود. برای مثال، کمربند ایمنی صندلی شاگرد در سمت چپ قرار داشت و کلیدها و تنظیمات برقی صندلی نیز در سمت چپ آن نهاده شده بودند.

در حالی که با توجه به نهاده شدن صندلی شاگرد در سمت راست کابین، بهتر بود جانمایی این تجهیزات متناسب با موقعیت صندلی و به شکل معکوس صندلی راننده طراحی گردد. این موضوع نیز در جریان تست به شرکت بهمن دیزل گزارش شد. این مورد نیز مربوط به نسخه های اولیه فراوریی بوده و برای قضاوت درباره نسخه های بعدی باید تغییرات اعمال شده در فراوریات نو را در نظر گرفت.

طراحی کابین بایک X9

یکی از مواردی که از همان ابتدا در X9 توجه را به خود جلب می نماید، طراحی کابین است. کابین X9 از نظر ظاهر بیرونی و بعلاوه برخی قسمت های داخل کابین، شباهت قابل توجهی با برخی از مدل های کامیون مرسدس بنز دارد. این شباهت را می توان در فرم کلی کابین، خطوط طراحی بدنه و برخی جزئیات فضای داخلی مشاهده کرد. البته این موضوع به معنای ارتباط فنی یا فراوری مشترک با مرسدس بنز نیست و صرفاً به شباهت هایی در طراحی برخی قسمت ها مربوط می گردد.

در مجموع، طراحی X9 نسبت به بسیاری از کشنده های چینی نسل های قدیمی، ظاهر مدرن تر و نزدیک تری به زبان طراحی کامیون های اروپایی دارد.

دو تخت خواب در کابین X9

یکی از نقاط قوت X9 برای رانندگان جاده ای، فضای استراحت کابین است. این کشنده به دو تخت خواب مجهز شده است. تخت پایینی طراحی متفاوتی دارد و فرم آن تا حدی یادآور تخت های مورد استفاده در برخی کامیون های اروپایی و مدل های مرسدس بنز است. این تخت حالتی شبیه تخت بیمارستانی دارد و قسمت سر آن با استفاده از یک جک مکانیکی بالا و پایین می گردد.

به این ترتیب راننده می تواند قسمت سر تخت را در ارتفاع و زاویه مورد نظر خود قرار دهد و در زمان استراحت، شرایط راحت تری داشته باشد. وجود دو تخت نیز باعث می گردد کابین X9 برای سفرهای دونفره و مأموریت های طولانی کاربرد بیشتری داشته باشد.

صندلی های برقی راننده و شاگرد

یکی دیگر از امکانات رفاهی X9، استفاده از صندلی های مجهز برای هر دو سرنشین جلو است. صندلی راننده و صندلی شاگرد هر دو از سیستم تنظیم برقی و آپشن های مختلف بهره می برند. صندلی راننده نیز به امکانات مختلف رفاهی مجهز شده و قابلیت تنظیم برای شرایط مختلف رانندگی را دارد. این موضوع در یک کشنده جاده ای اهمیت زیادی دارد؛ زیرا راننده ممکن است ساعت های طولانی پشت فرمان باشد و کیفیت صندلی مستقیماً روی راحتی و خستگی او تأثیر می گذارد.

معینات فنی موتور بایک X9

قلب تپنده بایک X9 یک موتور شش سیلندر خطی Cummins X13 است.

معینات اصلی این موتور عبارت اند از:

• حجم موتور: 12.9 لیتر
• آرایش: شش سیلندر خطی
• نوع موتور: توربودیزل
• قدرت: 560 اسب بخار
• دور موتور در قدرت بیشینه: حدود 1800 دور بر دقیقه
• گشتاور: 2600 نیوتن متر
• محدوده بیشینه گشتاور: حدود 1000 تا 1400 دور بر دقیقه
• استاندارد آلایندگی: Euro V + EEV

قدرت 560 اسب بخار باعث شده X9 در زمان ورود به بازار ایران در رده قدرتمندترین کشنده های مونتاژی قرار بگیرد. گشتاور 2600 نیوتن متری نیز یکی از نقاط قوت آن است و به خودرو اجازه می دهد در شرایط بار کامل، عملکرد مناسبی در مسیرهای شیب دار داشته باشد.

گیربکس ZF TraXon

قدرت موتور X13 به وسیله گیربکس اتوماتیک ZF TraXon به محور محرک منتقل می گردد. این گیربکس 12 سرعته است و با موتور کامینز X13 هماهنگ شده است. استفاده از گیربکس ZF یکی از نقاط مهم قوای محرکه X9 محسوب می گردد. گیربکس های اتوماتیک مدرن در کشنده های سنگین علاوه بر کاهش خستگی راننده، می توانند با توجه به شرایط بار، شیب مسیر و دور موتور، نسبت دنده مناسب را انتخاب نمایند.

هماهنگی موتور و گیربکس در یک کشنده 560 اسب بخاری اهمیت بسیار زیادی دارد، زیرا قدرت موتور زمانی ارزش واقعی خود را نشان می دهد که انتقال قدرت نیز بتواند آن را به شکل مناسب به سطح جاده منتقل کند.

ریتاردر پنج مرحله ای

X9 به سیستم ریتاردر هیدرولیکی پنج مرحله ای ZF مجهز شده است. وجود ریتاردر برای کشنده ای با وزن و ظرفیت حمل بالا اهمیت زیادی دارد. در مسیرهای کوهستانی و سرازیری های طولانی، استفاده از ریتاردر می تواند احتیاج به استفاده مداوم از ترمز سرویس را کاهش دهد و به کنترل سرعت مجموعه کشنده و تریلر یاری کند. در کنار آن، ترمز موتور نیز در کاهش سرعت مجموعه نقش دارد.

سیستم ترمز و تجهیزات ایمنی

X9 از مجموعه ای از سامانه های ترمز و کنترل الکترونیکی بهره می برد. از جمله تجهیزات اعلام شده برای این کشنده می توان به موارد زیر اشاره نمود:

• ABS
• EBS
• ESC
• ASR
• AEBS
• سیستم هشدار خروج از خط
• سیستم پایش فشار باد تایرها
• سیستم یاری حرکت در سربالایی
• کروز کنترل
• دوربین 360 درجه
• سامانه های یاری راننده مبتنی بر رادار

ترکیب این تجهیزات باعث شده X9 از نظر فناوری های ایمنی در سطح بالاتری نسبت به بسیاری از کشنده های قدیمی موجود در کشور قرار بگیرد.

سیستم تعلیق بایک X9

در محور جلو X9 از سیستم تعلیق پارابولیک استفاده شده است. محور عقب نیز به سیستم تعلیق بادی چهار بالن مجهز است. تعلیق بادی علاوه بر افزایش راحتی راننده، به کنترل بهتر حرکات شاسی و کاهش انتقال ضربات جاده یاری می نماید. قابلیت تنظیم ارتفاع نیز یکی دیگر از ویژگی های این سیستم است که هنگام اتصال و کار با تریلر می تواند کاربردی باشد.

ظرفیت و وزن بایک X9

وزن خالص X9 حدود 7950 کیلوگرم اعلام شده است. وزن ناخالص ترکیبی مجاز یا GCW این کشنده نیز حدود 44 تن است. این ارقام X9 را در رده کشنده های سنگین جاده ای قرار می دهد. البته وزن مجاز واقعی مجموعه باید مطابق قوانین مربوط به وزن محوری، نوع تریلر و شرایط حمل مشخص گردد.

ظرفیت باک سوخت

یکی از نقاط قوت X9 برای فعالیت های طولانی، ظرفیت بالای مخازن سوخت آن است. ظرفیت مجموع باک های سوخت این کشنده حدود 1050 لیتر اعلام شده است. این حجم سوخت برای راننده ای که مسیرهای طولانی طی می نماید اهمیت زیادی دارد و می تواند تعداد توقف های اجباری برای سوخت گیری را کاهش دهد. البته میزان پیمایش واقعی خودرو تنها به ظرفیت باک وابسته نیست و عواملی مانند وزن بار، سرعت، شرایط جاده، شیب، باد، نوع تریلر، شرایط لاستیک و سبک رانندگی تأثیر مستقیمی بر مصرف سوخت دارند.

ابعاد و لاستیک

ابعاد تقریبی بایک X9 به توضیح زیر است:

طول: حدود 6250 میلی متر

عرض: حدود 2550 میلی متر

ارتفاع: حدود 3950 میلی متر

فاصله محوری: حدود 3800 میلی متر

سایز لاستیک این کشنده نیز 315/80 R22.5 است. این سایز یکی از میزان های رایج در کشنده های سنگین جاده ای محسوب می گردد.

امکانات رفاهی بایک X9

X9 از نظر امکانات رفاهی یکی از محصولات مجهز بازار کشنده های ایران است. مهم ترین امکانات آن شامل موارد زیر می گردد:

• دو تخت خواب
• تخت پایینی با قابلیت تنظیم قسمت سر
• جک مکانیکی تخت
• صندلی برقی راننده
• صندلی برقی شاگرد
• صندلی های مجهز و آپشن دار
• گرم کن و سردکن صندلی
• کولر درجا
• یخچال
• مایکروویو
• شارژر بی سیم
• نمایشگر بزرگ
• صفحه آمپر دیجیتال
• دوربین 360 درجه
• ترمز پارک برقی
• سیستم صوتی
• چراغ های LED
• امکانات مختلف ارتباطی و رفاهی

این مجموعه تجهیزات باعث شده X9 از نظر آسایش راننده، فاصله قابل توجهی با بسیاری از کشنده های قدیمی تر بازار ایران داشته باشد.

خدمات پس از فروش بایک X9

در خصوص یک کشنده، معینات فنی تنها بخشی از ماجراست. حتی اگر یک کشنده موتور قدرتمند، گیربکس خوب و امکانات فراوان داشته باشد، در صورت نبود خدمات پس از فروش مناسب، مالک و شرکت حمل ونقل با مسائل جدی روبرو خواهند شد. X9 به وسیله بهمن دیزل در ایران عرضه شده و برخورداری از شبکه خدمات پس از فروش این شرکت یکی از نکات مهم در انتخاب آن است.

استفاده از موتور کامینز، گیربکس ZF و مجموعه گسترده ای از تجهیزات الکترونیکی و ایمنی، اهمیت تأمین قطعات اصلی و دسترسی به تعمیرکار متخصص را افزایش می دهد. برای شرکت های حمل ونقل، خدمات پس از فروش اهمیت ویژه ای دارد؛ زیرا توقف یک کشنده در جاده می تواند علاوه بر هزینه تعمیر، باعث خواب خودرو، تأخیر در تحویل بار و کاهش عایدی راننده و مالک گردد.

گارانتی اعلام شده برای X9 نیز 36 ماه یا 300 هزار کیلومتر است.

بایک X9 در ناوگان حمل ونقل

پس از ورود X9 به بازار، این کشنده مورد توجه برخی شرکت های بزرگ حمل ونقل نیز نهاده شد و استفاده از آن در ناوگان های حمل ونقل کشور افزایش پیدا کرد. این موضوع اهمیت دارد، زیرا استفاده واقعی ناوگان از یک محصول می تواند در بلندمدت اطلاعات دقیق تری درباره دوام، هزینه نگهداری و عملکرد آن ارائه کند. البته برای قضاوت نهایی درباره دوام یک کشنده باید کارنمودهای بسیار بالاتر و تجربه چندساله ناوگان را نیز آنالیز کرد.

مهم ترین نقاط قوت بایک X9

اگر بخواهیم نقاط قوت X9 را خلاصه کنیم، می توان به موارد زیر اشاره نمود:

• موتور 560 اسب بخاری کامینز
• گشتاور 2600 نیوتن متری
• گیربکس اتوماتیک ZF TraXon
• ریتاردر پنج مرحله ای
• تعلیق بادی محور عقب
• ظرفیت سوخت حدود 1050 لیتر
• دو تخت خواب
• صندلی های برقی راننده و شاگرد
• امکانات رفاهی گسترده
• تجهیزات ایمنی و یاری راننده متعدد
• کابین جادار و مدرن
• شبکه خدمات پس از فروش بهمن دیزل

این مجموعه باعث شده X9 در زمان ورود به بازار ایران، در میان پرآپشن ترین کشنده های مونتاژی کشور قرار بگیرد.

مهم ترین نقاط ضعف بایک X9

در مقابل، مهم ترین نکات منفی که در نسخه اولیه مورد آزمایش مشاهده شد عبارت اند از:

• نقص جزئی در مونتاژ برخی قسمت های تزئینی کابین
• جانمایی نامناسب کمربند و برخی کلیدهای تنظیم صندلی شاگرد در فراوریات اولیه
• عملکرد نه چندان ایده آل کولر درجا در گرمای بسیار شدید و شرجی جنوب

البته دو مورد اول به نسخه های اولیه فراوری مربوط بودند و به شرکت بهمن دیزل گزارش شدند. از طرف دیگر، عملکرد کولر درجا نیز باید با توجه به شرایط بسیار سخت اقلیمی جنوب ایران ارزیابی گردد.

جمع بندی؛ بایک X9 از نگاه بیت ران

اگر بخواهم بایک X9 را نه صرفاً بر اساس کاتالوگ، بلکه بر اساس تجربه مستقیم رانندگی با آن آنالیز کنیم، باید بگوییم با یکی از متفاوت ترین کشنده های مونتاژی بازار ایران روبرو هستیم. بیت ران این کشنده را پیش از ورود رسمی به بازار ایران و در یکی از نخستین نسخه های فراوریی، با یک تریلر چادری و بار کامل، در یک مسیر حدود 2200 کیلومتری تست نموده است. در این تست، خودرو مسیرهای مختلف، یک گردنه نسبتاً سخت و شرایط بسیار گرم تابستان را تجربه کرد.

در این پیمایش، چند ایراد جزئی در مونتاژ کابین و طراحی برخی قسمت های صندلی شاگرد مشاهده شد که به شرکت بهمن دیزل گزارش شد. کولر درجا نیز در گرمای بسیار شدید جنوب نتوانست تمام انتظارات را برآورده کند؛ اما با توجه به دمای نزدیک به 50 درجه و رطوبت بالای هوا، این موضوع را نمی توان صرفاً یک ایراد اختصاصی X9 دانست.

در مقابل، موتور 560 اسب بخاری کامینز، گشتاور 2600 نیوتن متری، گیربکس ZF TraXon، ریتاردر پنج مرحله ای، تعلیق بادی، دو تخت خواب، صندلی های برقی و مجموعه گسترده تجهیزات ایمنی و رفاهی، X9 را به یکی از پرآپشن ترین کشنده های مونتاژی ایران تبدیل نموده است.

بعلاوه قیمت گذاری اولیه کمتر از 5 میلیارد تومان در زمان نخستین عرضه، باعث استقبال بسیار زیاد از این کشنده شد و X9 را خیلی سریع به یکی از محصولات مطرح بازار کشنده های کشور تبدیل کرد. در مجموع، در تست اولیه 2200 کیلومتری، مشکل فنی جدی که عملکرد کلی خودرو را زیر سؤال ببرد مشاهده نشد.

البته یک تست 2200 کیلومتری به تنهایی برای قضاوت درباره دوام یک کشنده در کارنمودهای چندصد هزار کیلومتری کافی نیست و عملکرد بلندمدت موتور، گیربکس، سیستم های الکترونیکی و سایر قطعات باید در ناوگان های مختلف و در طول زمان آنالیز گردد. اما آنچه در تست اولیه معین شد، این بود که بایک X9 از نظر قدرت، تجهیزات، امکانات رفاهی و فناوری های ایمنی، محصولی کاملاً متفاوت با بسیاری از کشنده های نسل قدیمی بازار ایران است.